Польша

Польша (башҡ. Ләхстан), пол. Polska, рәсми исеме Польша Республикаһы пол. Rzeczpospolita Polska — Үҙәк Европалағы дәүләт. Майҙаны — 312 000 км², илдә 38 000 000 кеше йәшәй. Иң ҙур ҡала — Варшава (пол. Warszawa), 1.5 миллион кеше йәшәй. Польша төньяҡтан Балтик диңгеҙе менән йыуыла, көнбайыштан Германия менән, көньяҡ-көнбайыштан Чехия, көньяҡтан Словакия менән, көньяҡ-көнсығыштан Украина, көнбайыштан [[Белоруссия], төньяҡ-көнсығыштан Литва һәм Рәсәй (Калининград өлкәһе) менән сиктәш.

Ил 16 воеводлыҡҡа бүленгән, воеводалыҡтар повят (округ) һәм гминдәргә бүленгән.

Исеме

Теүәл рәсми исеменең тәржемәһе — Поляк Республикаһы, сөнки Polska — поляк тигәнде аңлата (лат. Respublica Polona —Polonia (Польша) түгел)^[1]. Рәсми исемендә хәҙерге поляк һүҙе «republika» (республика) ҡулланылмай, ә иҫкергән «Rzeczpospolita» (Жечпоспо́лита) һүҙе ҡулланыла.

Польша һуҙе боронғо славян һүҙе полъ (асыҡ, ирекле, буш) һүҙенән килеп сыҡҡан, илдең рельефында тигеҙлек өҫтөнлөк иткәнен күрһәтә.

Тарихы

Үҙаллы дәүләт барлыҡҡа килеүе — 966 йыл
Христианлыҡҡа инеү — 966 йылдың 14 апреле
Короллек статусын алыу — 1025 йыл.
Бөйөк Литва кенәзлеге менән берләшеп Ләхстан-Литва берләшмәһе (урыҫ. Речь Посполитая Обоих Народов (Республика Короны Польской и Великого Княжества Литовского) , пол. Rzeczpospolita Obojga Narodów, Ҡалып:Lang-uk, бел. Рэч Паспалітая Абодвух Народаў, Ҡалып:Lang-lt) төҙөү — 1569 йыл
Ләхстан-Литва берләшмәһенең өс өлөшкә Рәсәйгә, Пруссияға, Австрияға таралыүы — 772—1795 йылдар
Варшава герцоглығы барлыҡҡа килеү — 1807 йыл
Герцоглыҡтың автономия хоҡуғында Польша Батшалығы исеме менән Рәсәй империяһына инеүе — 1815 йыл
Бойондороҡһоҙ республика (II Речь Посполита) төзөлөүе — 1918 йыл
Икенсе бөтә донъя һуғышы башында Молотов—Рибентров пакты нигеҙендә Польшаның Германия һәм СССР-ға бүленеүе.
Польшаны нацист оккупацияһынан азат итеү — 1944 — 1945 йылдар
Польша халыҡ республикаһы (ПХР) Польша Республикаһы тип үҙгәртелә — 1989 йыл

Иҫкәртмәләр

↑ см. Słownik Ojczyzny Polszczyzny, Wrocław 2002, Jan Miodek [1] или [2]

Рәсемдәр

Варшава	Варшава; Король Һарайы	Варшава; хәҙерге Президент Һарайы	Варшава; Сейм (Польша Парламенты)
Варшава	Warszawa	Варшава	Варшава
Варшава, сиркәү	Варшава, сиркәү	Warszawa after Luftwaffe bombing in 1939 (World War II)	Варшава, разрушенная войсками фашистской Германии в январе 1945.
Краков	Краков, рыночная площадь	Краков	Краков, кафедраль соборы
Краков ҡ., часовня	Краков	Краков	Краков
Краков	Краков	Гданьск	Гданьск
Gdańsk, базилика	Гданьск, ратуша	Гданьск, кафедраль соборы	Вроцлав
Вроцлав	Вроцлав	Вроцлав	Бельско-бяла ҡ., мэрия
Бельско-Бяла, поляк театры	Бельско-Бяла, Сулковски һарайы	Торунь ҡ., баҙар һәм ратуша	Торунь
Познань	Познань	Люблин	Люблин — Изге Троица часовняһы
Быдгошч	Рогалин ҡ.; һарай	Пулавы	Książ
Brodnica: Palace of Anna Vasa	Бродница ҡалаһындағы Тевтон ордены рыцарь һарайы	Brodnica: Chełmińska Gate	Бродница: Mazurska Башняһы
Пшчына	Ченстохова	Кельце	Замощч ҡалаһындағы ратуша
Барануы-Сандомерски ҡалаһындағы һарай	Казимеж-Дольны	Яновец	Новы Висниц
Огродженец	Жэшув	Мальборк	Фромборк; кафедраль собор тауы
Голуб-Добжынь	Квидзын	Moszna	Польшалағы Татра тауҙары